mạch ngầm trong dòng chảy cuộc sống

12:02:00 20/02/2015 | Tác giả: Pham Ha
 Cách nửa vòng trái đất, có một mạch ngầm trong dòng chảy cuộc sống bận rộn nhắc người Việt về cái Tết truyền thống đang hối hả về, và thật đáng quý khi ở đó người ta vẫn bận rộn với những nghi lễ giao thừa tươm tất.
 Chiều 29 Tết. Ngoài trời là -2oC và dòng xe tan tầm trên xa lộ cắn đuôi nhích từng đoạn. Không biết trong đông đúc này có bao người như tôi, nghĩ miên man về năm mới đang chỉ còn cách hơn 20 tiếng đồng hồ và giật mình đếm năm tháng xa Tết quê hương.

Cứ tới những ngày cuối năm, tuy nhịp sống xung quanh vẫn trôi đều đều mà lòng người xa xứ đã có những cảm xúc đặc biệt. Những ký ức tuổi thơ về Tết cứ đợi đúng dịp này mà tràn về... Nhớ tiết trời se lạnh, hương trầm trên bàn thờ và hương mùi già lan tỏa từ nồi nước tắm tất niên. Nhớ mầu hồng hoa đào, mầu vàng hoa mai hoa cúc, mầu tím violet và đỏ thắm lay ơn. Nhớ từ mâm cơm cúng long trọng trên bàn thờ tổ tiên đến bữa cơm sum họp tất niên với người thân và gia đình, những lời mừng thọ bậc cao niên và những phong bao đỏ mừng tuổi cho trẻ con. Từ những lời chúc tốt lành cho tới những hiềm khích được xoá bỏ, và niềm tin rằng những vận hạn sẽ đi vào quá khứ cùng cựu niên.

Tất cả những điều tưởng chừng riêng lẻ đó lại được tóm chung lại trong một từ Tết. Phải là người Việt mới hiểu được tại sao một từ ngắn ngủi đó lại gợi nên những cảm xúc thân thương rõ nét như vậy. Cũng hệt như Lễ Tạ Ơn của dân Mỹ là ngày lễ gia đình khi người người cố gắng về ăn bữa tối có món gà tây với người nhà, Tết Nguyên Đán là ngày lễ của gia đình của cộng đồng và những giá trị văn hoá truyền thống Việt Nam.

 - 1

Nhìn qua lăng kính của các nhà nghiên cứu nhân chủng học xã hội thì một khái niệm văn hóa là một tổng thể các thành tố gắn liền uyển chuyển. Các thành tố này đã từng được nhà nghiên cứu người Hà Lan Geert Hofstede phân định rõ ràng thành bốn tầng lớp lần lượt từ sâu nhất cho tới bề mặt trong mô hình “củ hành”: giá trị (values), lễ nghi (rituals), nhân vật đại diện (heroes) và vật tượng trưng (symbols). Những nét đặc trưng này ngấm vào những người lớn lên trong môi trường văn hóa nhất định và dường như được “lập trình” trong trí óc và cảm xúc họ.

Tết, với tất cả những đặc điểm và tính chất của nó, dường như cũng không đi ra ngoài quỹ đạo này.

Từ tín ngưỡng dân gian, Tết Nguyên Đán là khởi đầu một năm mới và là dịp để tưởng nhớ tổ tiên và các vị thần linh đã che chở cho con người trong suốt năm qua. Về mặt tinh thần thì đây là dịp để các gia đình sum họp, để những người con đi xa hẹn nhau “về quê ăn Tết”. Việc tu sửa nhà cửa đình chùa, cúng bái thần linh tổ tiên là những nghi lễ nhất định không thể thiếu, cũng như đã thành truyền thống, gia đình họ hàng bạn bè mang những đồ vật quà tặng quí cho nhau như một lời cảm ơn và bày tỏ tình cảm.

Người ta mua sắm, trang hoàng và nấu nướng rộn ràng, để tới Giao thừa có được một nếp nhà sạch sẽ tinh tươm, có hoa có trái nở rộ tô điểm và có mâm cơm cúng tươm tất bày lên bàn thờ. Rồi đúng thời khắc thiêng liêng chuyển tiếp năm cũ và năm mới, cả gia đình cùng chắp tay trước bàn thờ tổ tiên trong mùi hương trầm lan tỏa.

Xa quê đã lâu và luôn bận vào đúng dịp Tết, tôi không có những chuyến trở về bên mẹ và có một cái Tết đúng nghĩa như ký ức tuổi thơ vẫn nhắc. Nhưng ở đây, có một mạch ngầm trong dòng chảy cuộc sống bận rộn nhắc người Việt xa quê về cái Tết truyền thống đang hối hả về ở bên kia bờ đại dương.

Những ngày này chợ Việt Nam đang tràn ngập sắc vàng hoa cúc, sắc đỏ lay ơn và rất nhiều hoa lan đủ mầu, măng bóng bánh mứt kẹo và những giò quà Tết tràn các kệ hàng. Các nhà hàng bán thêm bánh chưng bánh tét, giò chả gói ngày nào hết ngày đấy. Đi chợ bạn sẽ gặp những gia đình cùng đi sắm Tết, gặp bà mẹ trẻ đưa con đi ướm chiếc áo dài gấm đỏ và may áo dài mới cho mình trong tiệm may đầu chợ. Đây cũng là dịp để bà con đóng góp chia sẻ với những hoàn cảnh khó khăn ở quê nhà.

Đơn giản thế thôi, như được “lập trình”, người Việt xa xứ dù có vừa được nghỉ lễ Giáng Sinh và Năm Mới dương lịch kéo dài cả tuần vẫn cứ ngóng Tết, mặc dù những ai đi làm sẽ khó có được thêm một kỳ nghỉ Tết đúng nghĩa, mà ẩn sau chữ "nghỉ" là chữ "bận rộn" và "lo toan"... để thấy mình mới thực là mình, không hoà tan vào với cuộc sống Mỹ đang tấp nập diễn ra xung quanh.

Sáng nay tôi vừa nhận được điện thoại của cô bạn nói cô sẽ mang qua cho tôi cặp bánh chưng tự gói cuối tuần vừa rồi. Năm nào vào dịp Tết cô cũng cùng một hội bạn tụ họp gói bánh rồi chia nhau mang về nhà luộc. Cô nói ở nhà chỉ mình cô ăn bánh chưng hàng năm nhưng không thể bỏ được tục lệ này, chỉ để cảm thấy mình vẫn có Tết. Năm nay, cô san sẻ chút hương vị cho tôi. Và tôi đang trên đường về nhà mong cái hẹn cô ghé cuối chiều.

Để rồi chiều 30, chính tôi cũng sẽ bận rộn với măng bóng miến gà, với xôi, với hoa trái, với mâm thắp hương giao thừa. Những chậu hoa cúc vàng chói và hoa lan phớt hồng làm cho căn nhà nhỏ bừng lên mầu Tết. Đúng 12 giờ đêm mùi hương trầm trang trọng cũng sẽ lan tỏa, và cả nhà sẽ gọi điện về chúc Tết ông bà nội ngoại và họ hàng hai bên. Một ngày được sống theo đúng nếp Việt, rồi sáng mùng Một chúng tôi lại đi làm như bình thường.

Với gia đình tôi, đó là Tết, tuy chưa đầy đủ như ở quê nhưng vẫn mang phong vị truyền thống mà tôi muốn con gái tôi sẽ ghi nhớ mãi.

Hương Trần (từ Dallas, Hoa Kỳ)